Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü (MSŞT) çərçivəsində "Deloitte and Touche" audit şirkətinin 16 avqust 2006-cı il tarixdə açıqladığı hesabatla[1] bağlı

İctimai Birliklərin Mədən Sənayesində Şəffaflığın Artırılması (MSŞA) Koalisiyasının

RƏYI

İctimai birliklərin MSŞA Koalisiyası Azərbaycan hökuməti, habelə ölkədə fəaliyyət göstərən xarici və yerli neft şirkətlərinin 2003-cü il Londonda elan edilmiş Mədən Sənayesində Şəffaflıq Təşəbbüsü (bundan sonra sadəcə Təşəbbüs) üzrə könüllü üzərlərinə götürmüş öhdəliklərə uyğun olaraq, bu təşəbbüsün Azərbaycanda uğurlu tətbiqi naminə artıq sayca 4-cü hesabatı verməkdə göstərdiyi birgə səyləri yüksək qiymətləndirir.

Koalisiya, o cümlədən, auditi həyata keçirən "Deloitte and Touche" şirkətinin də ona verilmiş tapşırığı uğurla yerinə yetirdiyini qeyd edir. Bu işin nəticəsində hökumət və şirkətlərin hesabatı tutuşdurularaq fərqli rəqəmlərin səbəbləri müəyyənləşdirilmiş və 31 dekabr 2005-ci il tarixdə bitən il ərzində qəbul olunmuş ödənişlərin/daxilolmaların cədvəli ilə bağlı Azərbaycan Respublikası MHŞT Komissiyası bəyannaməsinin müvafiq tələblərə uyğun olaraq hazırlanması və bütün əhəmiyyətli hallarda düzgün əks olunduğu rəyi verilmişdir.

Aşağıdakı cədvəl audit şirkətinin rəyi (www.oilfund.az/reports/rep_az/jan-jun_2005_az.pdf ) əsasında hazırlanmışdır. Burada 2005-ci ildə Azərbaycan neft sənayesindən dövlətin əldə etdiyi gəlirlər barədə hökumətin rəqəmləri əks etdirilir və mötərizədə şirkətlərin hesabatında göstərilən rəqəmlər göstərilmişdir. Mötərizənin yoxluğu hökumətin və şirkətlərin hesabatlarının üst-üstə düşməsi deməkdir.

Bu cədvəldən ğöründüyü kimi, hökumətin və şirkətlərin auditora təqdim etdikləri hesabatlarda bir çox göstəricilər üzrə fərqlər müşahidə edilmişdir. Bu fərqlərə dair auditor tərəfindən müvafiq izahatlar alınmış və son nəticədə hökumətin rəqəmləri təsdiqlənmişdir.

Bu izahatlara dair Koalisiya aşağıdakıların qeyd edilməsini vacib sayır:

1. 3-cü hesabatdan fərqli olaraq, bu dəfə yenidən hesabat verən şirkətlərin natamamlığı müşahidə olundu. Bu onunla izah edilmişdi ki, ölkədə neft yataqlarının istismarında iştirak edən şirkətlərdən biri (Binəqədi Oyl Əməliyyat Şirkəti) hələ Anlaşma Memorandumuna qoşulmayıb və bu səbəbdən hesabat təqdim etməmişdir. Koalisiyanın rəyi belədir ki, 5-ci Hesabat dövründə adı çəkilən şirkətin Təşəbbüsə qoşulması üçün Hökumət Komissiyası müvafiq addımlar atmalıdır. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən şirkətlərdən hətta birinin Təşəbbüsdə iştirak etməməsi Hesabatın keyfiyyətinə xələl gətirir. Əsasən bu səbəbdən "Mənfəət neftində dövlətin payı" göstıricisi üzrə fərq əmələ gəlmiş. Digər səbəb iki xarici şitkətin diqqətsiz olaraq səhvə yol verdikləri olub;

2. Dövlətə çatan qazın həcmi göstəricisi üzrə böyük fərqlər auditor şirkətinin dəqiqləşdirmələrinə görə bir neçə səbəbdən yaranmışdır: a) Təşəbbüsə qoşulmayan şirkət mövcuddur; b) xarici şirkətlərdən biri səhvə yol verib; c) bir şirkət hesabatı səhvən başqa ölçü vahidində təqdim edib;

3. Dövlətin nəqletmə rüsumları sayəsində əldə etdiyi qazanclara dair Hokumət Komissiyası və şirkətlərin verdiyi hesabatlar arasında böyük fərq aşkarlanıb. Burada da şirkətlər tərəfindən müxtəlif səhvlər səbəb olmuş;

4. Bonuslar göstəricisi üzrə fərq yenə də Təşəbbüsə qoşulmayan şirkətin mövcudluğu səbəbindən yaranmışdır;

5. Bütün digər fərqlərin də səbəbi şirkətlərin səhvə yol verməsi və bir halda yuvarlaqlaşdırma olmuşdur;

Beləliklə, Hökumət Komissiyası və şirkətlərin hesabatlarındakı fərqlər üç növ səhvdən qaynaqlanır:

1) Təşəbbüsə qoşulmayan şirkətin mövcudluğu;

2) Bəzi şirkətlərin diqqətsizliyi və səhvlərə yol vermələri;

3) Hesabat cədvəllərindəki ölçü vahidlərinin miqyası.

Koalisiya bir də onu qeyd edir ki, öncəki Hesabtlarda olduğu kimi, 4-cü hesabatda da gösticilərin bir çoxu natura ifadəsində verilir, lakin dəyər ifadəsində göstərilmir. Bu isə ölkənin neft sənayesindən əldə etdiyi ümumi qazanc barədə təsüratın yaranmasını xeyli çətinləşdirir.

Bütün bunları nəzərə alaraq Koalisiya təklif edir ki:

1. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən şirkətlərin hamısının Təşəbbüsdə iştirakını təşviq etmək məqsədi ilə Hökumət Komissiyası müvafiq şirkətlə işi gücləndirsin;

2. Hesabat cədvəllərində ölçü vahidləri dəqiqliyin artırılması məqsədi ilə dəyişdirilsin;

3. Səhvləri azaltmaq və ümumiyyətlə səhv riskini sıfıra endirmək üçün müvafiq tədbirlər həyata keçirsinlər (kadrların bacarığını, sabitliyini və məsuliyyətini və müvafiq təlimatların dolğun və dəqiqliyini artırmaq istiqamətlərində);

4. Hökumət Komissiyası bir daha ümumi qazancın dəyər ifadəsində təsvir edilməsi istiqamətində səylərini artırsın.

Koalisiya Təşəbbüsün irəliləməsini alqışlayır və qeyd edilən çatışmamazlıqların növbəti hesabata qədər aradan qaldırılmasına ümid edir.

Sənədin sonuncu korrektə tarixi: 28/12/2007 - 11:56:44